Teknoloji şirketlerinde gelir, gider ve vergi yalnız faturanın üzerinde okunmaz. Lisans, abonelik, geliştirme hizmeti, uygulama mağazası veya reklam geliri farklı sözleşmelere ve muhasebe akışlarına dayanabilir. Projenin kime ait olduğu, hizmetten nerede yararlanıldığı ve personelin hangi çalışmayı yaptığı kayıtlarda izlenebilmelidir.
Uzman kadromuzla Sivas'ta yüz yüze; Türkiye genelindeki teknoloji şirketleriyle dijital toplantı, güvenli belge paylaşımı ve çevrimiçi raporlama yoluyla çalışıyoruz. Yaklaşımımız teşviki tek başına hedeflemek yerine, şirketin ürün ve gelir modelini açıklanabilir bir muhasebe düzenine dönüştürmektir.
Kuruluşta şirket türü ve vergisel yapı
Şahıs işletmesi, limited veya anonim şirket tercihi; kurucu ilişkisi, fikrî mülkiyet, yatırım planı, çalışan sayısı ve gelirin nasıl oluşacağıyla birlikte ele alınır. Yatırımcıya pay verilmesi veya farklı pay grupları düşünülüyorsa kuruluş belgeleri yalnız bugünkü faaliyet için hazırlanmamalıdır.
Kurucunun daha önce geliştirdiği kod, alan adı, marka ve müşteri sözleşmelerinin şirkete devri veya lisanslanması açık biçimde belgelenir. Faaliyet kodu, e-belge altyapısı, döviz hesapları ve proje bazlı muhasebe planı ilk satıştan önce kurulmalıdır.
Teknopark ve Teknokent muhasebesi
Teknoloji geliştirme bölgesinde bulunmak bütün şirket gelirlerini otomatik olarak istisna kapsamına almaz. Onaylı proje, bölgede yürütülen faaliyet, personel zamanı, gelir türü ve ticarileşen çıktı arasında izlenebilir bağ kurulması gerekir.
Bölge içi ve dışı çalışmalar, proje-personel eşleşmesi, yönetici şirket bildirimleri, bordro ve gelir kayıtları aylık kontrol dosyasında birleştirilir. İstisna dışı danışmanlık, donanım veya başka proje gelirleri gerektiğinde ayrı takip edilir.
4691 ve 5746 kapsamındaki teşviklerin genel çerçevesi
4691 sayılı Kanundaki bölge uygulaması ile 5746 sayılı Kanundaki Ar-Ge ve tasarım destekleri aynı sistem değildir. Projenin yeri, şirket yapısı, merkez veya personel koşulları ile bildirimin niteliği farklı olabilir. Bir işletmenin hangi düzenlemeyi hangi faaliyet için kullanabileceği somut dosyaya göre incelenir.
Ücret, gelir veya kurumlar vergisi, damga vergisi ve SGK yönünden gündeme gelen destekler tek başlık altında varsayılmaz. Her kalem için dönem, personel, proje, süre ve belge koşulu kontrol edilir; mevzuat değişiklikleri uygulamadan önce yeniden değerlendirilir.
Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinin muhasebesi
Araştırma gideri, geliştirme maliyeti, normal bakım, müşteri uyarlaması ve satış faaliyeti aynı proje hesabına yığılmamalıdır. Personel, dış hizmet, lisans, bulut ve donanım giderleri proje kodlarıyla ilişkilendirilerek faaliyetin gerçek ekonomik içeriği gösterilir.
Aktifleştirme veya doğrudan gider yazma kararı muhasebe standartları, vergi kuralları ve projenin aşamasına göre ele alınır. Sürüm kayıtları, iş paketleri, teknik raporlar ve mali kayıtlar arasında tutarlılık bulunması hem yönetim raporu hem teşvik dosyası için önemlidir.
Yazılım ve dijital hizmet ihracatı
Yurt dışına fatura düzenlenmesi tek başına hizmet ihracı sonucunu doğurmaz. Müşterinin yurt dışındaki iş ve faaliyetleri için sunulan hizmetten nerede yararlanıldığı, sözleşme, teslim kaydı, fatura ve tahsilat belgeleriyle birlikte değerlendirilir.
Yazılım geliştirme, lisans, abonelik, uygulama içi gelir ve teknik destek aynı ticari başlık altında görünse de sözleşmenin sağladığı haklar farklı olabilir. Gelirin niteliği ve hizmetin fiilî akışı belirlenmeden yalnız müşteri ülkesine bakılarak ihracat sonucu kurulmaz.
Hizmet ihracatında KDV istisnasının genel şartları
KDV istisnası ile gelir veya kurumlar vergisindeki indirim ve istisnalar ayrı düzenlemelerdir. Her birinin kapsamı, faaliyet türü, yararlanma yeri ve tahsilat gibi kendi koşulları olabilir. Aynı işlem için tüm avantajların otomatik uygulanacağı varsayılmaz.
Yurt dışındaki müşteri, hizmetten yurt dışında yararlanma, fatura ve işlemi doğrulayan sözleşme, teslim ve tahsilat kayıtları birlikte incelenir. Koşullar ile tevsik biçimi güncel mevzuata ve somut işleme göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Yurt dışındaki müşterilere faturalar
Faturada müşteri unvanı, ülke, hizmet dönemi, sözleşmeyle uyumlu açıklama, para birimi ve teslim kapsamı açık olmalıdır. Hizmet, lisans ve gayrimaddi hak devri farklı sonuçlar doğurabileceğinden sözleşmenin hukuki niteliği fatura metniyle çelişmemelidir.
Tahsilat tarihi, banka masrafı, kur farkı, aracı platform komisyonu ve yabancı ülkede kesilen vergi ayrı kaydedilir. Vergi anlaşması, mukimlik belgesi veya yabancı ülke yükümlülüğü gündeme geliyorsa dosya işlemden önce planlanır.
SaaS ve abonelik modeli
Aylık veya yıllık aboneliklerde tahsilat ile hizmet dönemi farklı olabilir. Peşin alınan bedeller, deneme süresi, plan yükseltme, kredi, iptal ve iade olayları gelir tanıma ve KDV zamanlaması yönünden haritalanmalıdır.
Ödeme altyapısı raporu, fatura sistemi, müşteri kaydı ve banka hareketi aylık mutabakata bağlanır. MRR, churn veya kullanıcı sayısı gibi operasyonel ölçüler mali raporla aynı tanımları kullanırsa yönetim gerçek birim ekonomisini görebilir.
Yurt dışından alınan dijital hizmetler
Bulut altyapısı, yapay zekâ aracı, yazılım aboneliği, reklam, lisans veya danışmanlık ödemeleri aynı vergi sonucunu vermez. Kullanım hakkının kapsamı, hizmetten Türkiye'de yararlanılıp yararlanılmadığı ve tedarikçinin mukim olduğu ülke incelenir.
Sorumlu sıfatıyla KDV ile stopaj ayrı test edilir; birinin bulunması diğerinin sonucunu belirlemez. Sözleşme, platform koşulları, fatura ve ödeme belgesi birlikte saklanmalı; gerekirse mukimlik belgesi ödeme öncesinde temin edilmelidir.
Personel, ücret ve teşvik süreçleri
Teknik personelin proje zamanı, uzaktan çalışma, izin, bölge dışı faaliyet ve yan haklar bordrodan ayrı düşünülemez. Puantaj, proje kaydı ve ücret hesaplaması aynı dönemi ve aynı personeli göstermelidir.
İşe giriş ve çıkış, bordro, MUHSGK, teşvik kodu ve yönetici şirket bildirimleri aylık kontrol edilir. Hisse opsiyonu, prim, yabancı çalışan veya serbest çalışan modeli varsa iş ve vergi hukuku etkileri ayrıca değerlendirilir.
Teknoloji şirketleri için mali raporlama
Klasik mizan yanında nakit tüketimi, tahsilat süresi, abonelik geliri, ertelenmiş gelir, proje ve müşteri kârlılığı ile vergi karşılığını gösteren kısa yönetim raporları hazırlanabilir. Raporun tanımları satış ve ürün ekiplerinin kullandığı verilerle uyumlu olmalıdır.
Düzenli kapanış; banka, fatura, ödeme sağlayıcısı, bordro, proje gideri ve döviz pozisyonunu tek takvimde toplar. Böylece yönetim yatırım, fiyatlandırma, işe alım ve teşvik kararlarını gecikmiş kayıtlara değil güncel mali tabloya dayandırabilir.
Teknoloji Şirketiniz İçin Görüşelim
Ürününüzü, gelir modelinizi, müşteri ülkelerini ve varsa teşvik yapınızı paylaşın; muhasebe ve vergi süreçleri için açıklanabilir bir çalışma planı oluşturalım.
Teknoloji sürecini konuşalım ↗